ენსტატიტი

ენსტატიტი — კოსმოსური წარმოშობა, ცეცხლგამძლე ძალა და ოსტატის რჩევები

ენსტატიტი (Enstatite) პიროქსენების ჯგუფის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და იშვიათი მინერალია. მისი დასახელება ბერძნული სიტყვიდან „Enstates“ (ἐნστάτης) მოდის, რაც „მოწინააღმდეგეს“ ან „მედგრად მდგომს“ ნიშნავს. ეს სახელი ქვას მისი საოცარი ცეცხლგამძლეობისა და მაღალი ტემპერატურის მიმართ მდგრადობის გამო ეწოდა. ოსტატის თვალით რომ შევხედოთ, ენსტატიტი კოლექციონერებისა და იშვიათი ძვირფასი ქვების მოყვარულთათვის ნამდვილი აღმოჩენაა.

ისტორია, ლეგენდები და კოსმოსური საიდუმლო

ენსტატიტი ოფიციალურად აღწერა გერმანელმა მინერალოგმა გუსტავ როზემ 1855 წელს, თუმცა კაცობრიობა ამ მინერალს გაცილებით ადრე იცნობდა.

• ქვა დედამიწის მიღმიდან: ენსტატიტის ყველაზე ჯადოსნური თვისება ის არის, რომ იგი მხოლოდ დედამიწის წიაღში (მანტიაში) კი არ ყალიბდება, არამედ კოსმოსიდანაც მოდის! იგი არის ქვის მეტეორიტების (ენსტატიტური ქონდრიტების) ძირითადი შემადგენელი ნაწილი.

• კოსმოსური მტვერი: ასტრონომიულმა დაკვირვებებმა დაადასტურა, რომ ენსტატიტის მიკროსკოპული კრისტალები ფართოდ არის გავრცელებული ვარსკვლავთშორის სივრცეში, კომეტების კუდებსა და ახალგაზრდა ვარსკვლავების გარშემო არსებულ მტვრის დისკოებში.

• შინაგანი სიმტკიცე: უძველეს აღმოსავლურ სწავლებებში მიჩნეული იყო, რომ ენსტატიტს გადააქვს კოსმოსური ენერგია, რომელიც მფლობელს ეხმარება სტრესულ სიტუაციებში წონასწორობის შენარჩუნებაში, თავდაჯერებულობასა და გადაწყვეტილებების მიღებაში.

ფიზიკური და ქიმიური მახასიათებლები

იუველირისთვის ენსტატიტი საკმაოდ პრეტენზიული და რთულად დასამუშავებელი ქვაა, რადგან მას გააჩნია სრული ტკეჩადობა ორი მიმართულებით, რაც წახნაგობისას ოსტატისგან განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს.

• ქიმიური ფორმულა:Mg2[SiO6](მაგნიუმის სილიკატი).

• სიმაგრე (მოოსის სკალით): 5.5. ეს საშუალო სიმაგრეა, რის გამოც ქვა მოითხოვს ნაზ მოპყრობას.

• კრისტალური სისტემა: ორთორომბული.

• გარდატეხის მაჩვენებელი: 1.65 - 1.68.

• ფერი: ბუნებაში გვხვდება მოყავისფრო-მწვანე, ბრინჯაოსფერი, ნაცრისფერი, ყვითელი და იშვიათად — მუქი ზურმუხტისფერი მწვანე.

• ოპტიკური ეფექტები: ძლიერი პლეოქროიზმი — ქვის ყურებისას და კუთხის შეცვლისას მისი ფერი იცვლება (მაგალითად, ყავისფერიდან მწვანეში).

ენსტატიტის სახეობები და იშვიათი ეგზემპლარები

1. ქრომ-ენსტატიტი (Chrome Enstatite): ენსტატიტის ყველაზე ძვირფასი საიუველირო სახეობა. ქრომის მინარევის წყალობით მას აქვს ულამაზესი, ღრმა ზურმუხტისფერი მწვანე ფერი.

2. ბრონზიტი (Bronzite): ენსტატიტის ნაწილობრივ გამოფიტული ნაირსახეობა, სადაც რკინის შემცველობა შედარებით მაღალია. მას აქვს ოქროსფერ-ბრინჯაოსფერი აბრეშუმისებრი ბზინვარება და ხშირად გამოიყენება სანახელაო ქვად.

3. კატის თვალის ეფექტიანი ენსტატიტი: იშვიათი ნიმუშები, რომლებსაც შიდა ბოჭკოვანი ჩანართების გამო ზედაპირზე სინათლის ზოლი (კატის თვალის ეფექტი) დასდევთ.

საბადოები

ენსტატიტს უმეტესად ავსტრალიაში, ბრაზილიაში, კანადაში (ლაბრადორი), საფრანგეთში, გერმანიაში, აფრიკაში ინდოეთსა და ა.შ.შ-ში მოიპოვებენ.

რა უნდა გაითვალისწინოს მომხმარებელმა ყიდვისას?

ყურადღება მიაქციეთ შემდეგ დეტალებს:

1. იშვიათობა და ფასი: სუფთა, საიუველირო ხარისხის გამჭვირვალე ენსტატიტი (განსაკუთრებით ქრომ-ენსტატიტი) იშვიათია. 1 კარატზე მეტი წონის მაღალი ხარისხის ქვები საკმაოდ ძვირად ფასობს.

2. ნაკეთობის ტიპი: 5.5 სიმაგრის გამო, ენსტატიტი ნაკლებად გამოდგება ყოველდღიური ტარების ბეჭდებისთვის (ადვილად შეიძლება დაიკაწროს). საუკეთესო არჩევანია საყურეები, გულსაკიდები ან კოლექციონერთა ვიტრინა.

3. მოვლა და შენახვა:

   • ერიდეთ ნაკაწრებს — შეინახეთ სხვა უფრო მაგარი ქვებისგან (ალმასი, საფირონი, ძოწი) ცალკე.

   • არ გამოიყენოთ ულტრაბგერითი ან ორთქლით წმენდა.

   • გაწმინდეთ მხოლოდ რბილი ქსოვილითა და თბილი, საპნიანი წყლით.