სამკაულების საყიდლად მისულ ადამიანს მაღაზიაში შეხვდება თვალწარმტაცი ბეჭდები, საყურეები და ძვირფასი ქვები. თუმცა ძალიან ცოტამ თუ იცის, როგორ გავარჩიოთ მაღალდონეზე წარმოდგენილი ფიანიტი ბრილიანტისგან. ხშირად ეს საიდუმლო ფასიდან გამომდინარეობს: ფიანიტი ბევრად იაფია ბრილიანტზე.
გგონიათ, ფიანიტი შეიქმნა მხოლოდ საიუველირო ნაკეთობებისთვის? არა, ხელოვნური ბრილიანტის იმიტაცია, იგივე ფიანიტი, პირველად სინთეზირდა 1930 წელს, თუმცა სამკაულებში მისი გამოყენება ოფიციალურად მხოლოდ 1976 წელს დაიწყო.
კუბურ ცირკონიას თავდაპირველად იყენებდნენ არა სამკაულებში, არამედ სამრეწველო დანიშნულებისთვის, როგორც ძვირფასი ქვების შემცვლელს. მას იყენებდნენ მოწყობილობების მშენებლობისთვის, კოსმოსურ მრეწველობაში, რაკეტების თბური ეკრანების დასამზადებლად, ასევე მაღალი სიზუსტის ოფტიკური მოწყობილობების შექმნაში.
კრისტალის ესთეტიკამ სწრაფად მიიზიდა იუველირების ყურადღება. შედეგად, მისი გამოყენების არეალი გაფართოვდა, და კუბური ცირკონია დაიხვეწა სამკაულებსა და ელეგანტურ აქსესუარებში.
1968 წელს საბჭოთა მეცნიერები ცდილობდნენ ლაბორატორიულ პირობებში შეექმნათ განსაკუთრებულად თხელი ლაზერული სხივი. სხვადასხვა ხელოვნური ქვების გაზრდის პროცესში ზოგი ნიმუში „ბრაკად“ ითვლებოდა და სუვენირებში გადადიოდა. თუმცა, როდესაც ეს კრისტალები იუველირების ხელში მოხვდა, მათი დამუშავების შემდეგ ქვებმა მიიღო წარმოუდგენელი ბზინვარება, რამაც საზოგადოებას გააოცა. ძალიან მცირე რაოდენობამ შეძლო ხელოვნური ბრილიანტის იმიტაციისა და ბუნებრივი ბრილიანტის გარჩევა. ძირითადი განსხვავება სიმაგრეში იყო: ბრილიანტი ტოვებდა კვალს იქ, სადაც კუბური ცირკონია ვერ ახერხებდა.
ფიზიკის ინსტიტუტში (ФИАН) პირველად იქნა გაზრდილი უჩვეულო კრისტალი, სწორედ აქედან მიიღო სახელწოდება „ფიანიტი“. ეს სახელწოდება სამკაულებში დამამახსოვრებელი აღმოჩნდა, ხოლო ტექნოლოგია მალევე გავრცელდა მთელს მსოფლიოში.
კუბური ცირკონიას წარმოება ხორციელდება ცირკონის დიოქსიდის სინთეზის გზით, ძალიან მაღალი ტემპერატურის ქვეშ, დნობისა და კრისტალიზაციის პროცესების გამოყენებით. შემდგომ მასალა გადადის დამუშავებაზე, სადაც მიმდინარეობს მისი წმენდა, ფორმის მიღება და საბოლოო ჭრა. მიღებული კრისტალი შეიძლება გაღიავდეს ან მიიღოს სასურველი ფერი, ხოლო ჭრა უზრუნველყოფს ფორმისა და ბზინვარების სასურველ შედეგს.
კუბური ცირკონია გამოიყენება ყველა ტიპის საიუველირო ნაკეთობის შესაქმნელად. მისი სიმაგრის გამო შესაძლებელია რთული, მრავალწახნაგიანი ფორმების შექმნა, რაც ხსნის კრისტალის სრულ პოტენციალს.
კუბური ცირკონიას წარმოება ბუნებრივი ალმასების მოპოვებასთან შედარებით ბევრად უფრო ეკოლოგიურად სუფთაა. ძვირადღირებული ქვების მოპოვება ხშირად უკავშირდება რისკებს, არალეგალურ პროცესებსა და შრომის უფლებების დარღვევას. კუბური ცირკონია მოიპოვება ლეგალურად, ეთიკურ პირობებში და არ საჭიროებს დაუცველ შრომას, რაც მას აქცევს მიმზიდველ პროდუქტად თანამედროვე მომხმარებლისთვის.
ფიანიტი დღეს უკვე არ ითვლება მხოლოდ ხელოვნურ ქვად — ის დიდი პოპულარობით სარგებლობს მათ შორის, ვისაც ბუნებრივი ქვები მოსწონს. ვიტრინებზე მისი ნაკეთობები შესაძლებელია ნახოთ ოქროში და ვერცხლშიც.
კუბური ცირკონიას უმატებენ სხვადასხვა ქიმიურ დანამატებს, რაც გვაძლევს მრავალფეროვან ფერებს:
ლურჯი – იტრიუმის ან ნიკელის დამატებით, საფირსს ემსავსება.
ვარდისფერი – მარგანეცის ან ცერიუმის დამატებით, მორგანიტსა და ვარდისფერ ტურმალინს მოგაგონებთ.
ყვითელი – ციტრინს, ყვითელ ტოპაზსა ან კონიაკისფერ ბრილიანტს ჰგავს.
იისფერი – ამეთვისტოს ან იისფერ ტოპაზს .
სიმტკიცის მხრივ ფიანიტი მოსის სკალაზე აღწევს 8,5 ქულას, რაც თითქმის არ ჩამოუვარდება ალმასის სიმყარეს (10).
ძველი დროიდან ძვირფასეულობის გამყიდველები ცდილობდნენ ალმასების სახელით გაესაღებინათ სხვა გამჭვირვალე ქვები, მათ შორის შუშა ან ცირკონია. ვიზუალურად ფიანიტმა შესაძლოა დაგაბნიოთ და აგერიოთ ბრილიანტთან.
მნიშვნელოვანი გარჩევა:
ფიანიტი / კუბური ცირკონია = ცირკონის დიოქსიდის კრისტალი (ხელოვნური ბრილიანტის იმიტაცია)
ბრილიანტი = ნახშირბადი (ბუნებრივი ან ლაბორატორიულად გაზრდილი)
ბუნებრივი ალმასი არის იმდენად გამჭირვალე ქვა რომ მისი რენტგენზე გამოჩენა ძალიან რთულია. ის თითქმის მუქს ტოვებს სურათს . იგივე ეფექტს მიიღებთ ულტრაიისფერი დასხივების დროსაც.
ეს გვეხმარება მკვეთრად გამიჯნოთ ფიანიტი და ბრილიანტი, მიუხედავად ვიზუალური მსგავსებისა.
მახასიათებლები
ფიანიტები არიან უმაღლესი სინგონიის (კრისტალური სისტემის) კრისტალები. მათ კრისტალურ გისოს აქვს თანაბარი წახნაგები, რომლებიც სწორი კუთხითაა განლაგებული. ნიმუშები კარგად ექვემდებარება დამუშავებას და საშუალებას გვაძლევს მივიღოთ სრულყოფილი ფორმები.
მიუხედავად საწყისი მასალისა — ცირკონის დიოქსიდისა — კრისტალები, რომლებიც მისგან მიიღება, თერმომყარია. მათი დნობის ტემპერატურა 2500 გრადუსზე მაღალია, ხოლო 300 გრადუსამდე ეს ქვები აბსოლუტურად დიელექტრიკულია.
კუბური ცირკონიას ნაკეთობების მოვლა მნიშვნელოვანია, რადგან:
შესაძლოა დააზიანოს და საფრთხე შეუქმნას სხვა სამკაულებს.
არ უყვარს მუდმივი მზის სხივები და გაცხელება.
ალმასისგან განსხვავებით, შესაძლოა დაკარგოს ფერი და ბზინვარება.
სამკაულები ფიანიტით უნდა ინახებოდეს ცალკე, განსაკუთრებით მარგალიტებისგან.