საიუველირო ხელოვნებაში ოქსიდაცია (Patination / Blackening) არის ტექნოლოგია, რომელიც ლითონს ანიჭებს სიღრმეს, ისტორიულ ელფერსა და მკვეთრ ვიზუალურ კონტრასტს. ის განსაკუთრებით პოპულარულია ვერცხლის ნაკეთობებში — ეთნო-სტილის, ვინტაჟური და მამაკაცის ხაზის სამკაულებში.
განვიხილოთ, რა არის ოქსიდაცია, როგორ ხორციელდება ის ტექნიკურად და რა უნდა იცოდეს მომხმარებელმა.
გაშავება არის ვერცხლის ზედაპირის ქიმიური დამუშავების პროცესი, რომლის დროსაც ლითონის ზედა ფენა შედის რეაქციაში გოგირდის ნაერთებთან და წარმოქმნის ვერცხლის სულფიდის მუქ, მჭიდრო ფენას.
ისტორიულად: ვერცხლის გაშავების ტექნიკას (განსაკუთრებით ნიელოს / Niello მეთოდს) ათასწლეულების ისტორია აქვს. ის ფართოდ გამოიყენებოდა ძველ რომში, ბიზანტიასა და შუა საუკუნეების ევროპაში. ქართულ ტრადიციულ საიუველირო ხელოვნებაშიც (მაგალითად, ხევსურულ და თუშურ ვერცხლის სამკაულებში) გაშავებულ ვერცხლს ცენტრალური ადგილი ეჭირა.
მიზეზი: ოსტატები ამ მეთოდით ხაზს უსვამდნენ ორნამენტების, ამოკვეთილი ორნამენტებისა და რელიეფის დეტალებს, რაც ნაკეთობას მოცულობითს და თვალსაჩინოს ხდიდა.
თანამედროვე საიუველირო საქმეში გამოიყენება ქიმიური ოქსიდაციის მეთოდი:
ზედაპირის მომზადება: ვერცხლი (ჩვეულებრივ, 925 სინჯის) გადის სრულყოფილ გაწმენდასა და გაცხიმოვნებას.
ქიმიური დამუშავება: ნაკეთობა თავსდება სპეციალურ ხსნარში (ხშირად გამოიყენება გოგირდის ღვიძლი / Liver of Sulfur ან სპეციალური პატინირების სითხეები). ხსნარი მყისიერად შედის რეაქციაში ვერცხლთან და ზედაპირი მუქდება (მუქი ყავისფრიდან ღრმა შავ ფერამდე).
სელექციური პოლირება: ეს არის ყველაზე შემოქმედებითი ეტაპი — იუველირი სპეციალური საპრიალებელი დისკებით წმენდს ნაკეთობის ამოზნექილ, ზედა ნაწილებს, ხოლო შავ ფენას ტოვებს მხოლოდ ჩაღრმავებებსა და ორნამენტებში.
შედეგი: იქმნება ულამაზესი კონტრასტი — კაშკაშა, პრიალა ვერცხლი და ღრმა, მქრქალი შავი ფონი.
დადებითი მხარეები:
ექსკლუზიური დიზაინი: ანიჭებს ნაკეთობას ინდივიდუალურ, „არქაულ“ და ძვირფას ხასიათს.
რელიეფის გამოკვეთა: ჩუქურთმები, ტექსტურა და პატარა დეტალები ბევრად უფრო მკაფიოდ ჩანს.
პრაქტიკულობა: რადგან ნაკეთობა უკვე გაშავებულია კონცეპტუალურად, მასზე ბუნებრივი ჟანგვის პროცესი (ჰაერზე გამუქება) ვიზუალურად თითქმის არ აისახება.
უარყოფითი მხარეები:
ზედაპირულია: ოქსიდაცია არ არის ლითონის მთლიანი ფერის შეცვლა; ეს მხოლოდ ზედაპირული ფენაა.
ცვეთადობა: ამოზნექილ ადგილებში, რომლებიც მუდმივად ეხება ტანსაცმელს ან კანს, შავი ფენა დროთა განმავლობაში შეიძლება გაიცვითოს.
მგრძნობელობა საწმენდი საშუალებებისადმი: თუ გაშავებულ ვერცხლს აგრესიულ ვერცხლის საწმენდ ხსნარში ჩადებთ, შავი ფენა სრულად ჩამოირეცხება!
ჩაღრმავებებში არსებული გაშავებული ფენა ძლებს ათწლეულების განმავლობაში, რადგან იქ მექანიკური ხახუნი არ ხდება.
მოვლის ოქროს წესები:
არ გამოიყენოთ თხევადი საწმენდები: არასოდეს ჩადოთ ოქსიდირებული ვერცხლი სპეციალურ „ვერცხლის აბაზანის“ ხსნარებში, რადგან ის ქიმიურად მოაშორებს დიზაინის მიერ ჩაფიქრებულ შავ ფენას.
გაწმინდეთ მხოლოდ მშრალად: გამოიყენეთ მხოლოდ მშრალი, რბილი საიუველირო საწმენდი და გაწმინდეთ მხოლოდ პრიალა (ამოზნექილი) ადგილები.
მოარიდეთ ქიმიკატებს: მოარიდეთ აცეტონს, სპირტს, სუნამოსა და აგრესიულ საპნებს.
თუ თქვენს საყვარელ ეთნო-ბეჭედს ან ჯვარს წლების შემდეგ შავი ფონი ოდნავ გაუფერულდა ან საწმენდი ხსნარით შემთხვევით ჩამოგერეცხათ, ნუ იდარდებთ! იუველირის სახელოსნოში ოქსიდაციის აღდგენას სულ რაღაც 5-10 წუთი სჭირდება. ოსტატი ხელახლა დაამუშავებს მას ქიმიური ხსნარით, გააკეთებს სელექციურ პოლირებას და ნაკეთობა დაიბრუნებს თავის პირვანდელ, ვინტაჟურ იერსახეს.
511 40 73 13
info@silveria.ge
ქარ