ლაზურიტი

ლაზურიტი (Lapis Lazuli) — სამეფო ლურჯი და ოქროსფერი ვარსკვლავები: ისტორია, დამუშავება და ოსტატის რჩევები

საიუველირო და დეკორატიულ ხელოვნებაში ლაზურიტი (Lapis Lazuli) არის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი, საკულტო და გამორჩეული ქვა. ის არ არის უბრალოდ ერთგვაროვანი მინერალი — ეს არის რამდენიმე მინერალის ბუნებრივი შენადნობი (ქანი), რომლის მთავარი სავიზიტო ბარათი ღრმა, სამეფო ლურჯი ფერი და მასში მიმოფანტული ოქროსფერი პირიტის ნაპერწკლებია, რაც ღამის ვარსკვლავებიან ცას მოგვაგონებს.

განვიხილოთ, საიდან იწყება ლაზურიტის ისტორია, რა განსაზღვრავს მის ხარისხს, როგორ მუშავდება ის და რა უნდა იცოდეს მომხმარებელმა .

1. ისტორია, მითოლოგია და საბადოები

ლაზურიტი კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი პირველი ქვაა, რომლის მოპოვებაც 6 000-ზე მეტი წლის წინ დაიწყო.

• საბადოები და წარმოშობა: მსოფლიოში საუკეთესო, ისტორიული და უმაღლესი ხარისხის ლაზურიტი მოიპოვება ავღანეთში (ბადახშანის რეგიონში, სარ-ე-სანგის საბადოზე). სწორედ აქედან მარაგდებოდა ანტიკური სამყარო. შედარებით დაბალი ხარისხის საბადოები გვხვდება ჩილეში, რუსეთსა (ბაიკალი) და ტაჯიკეთში.

• მითები და საკულტო დანიშნულება:

  • ძველი ეგვიპტე: ლაზურიტი ითვლებოდა ღმერთებისა და ფარაონების ქვად. ტუტანხამონის საკულტო ოქროს ნიღაბსა და სამკაულებში თვალის უპეები და წარბები სწორედ ლაზურიტით არის შესრულებული.

  • ულტრამარინი (რენესანსის საიდუმლო): შუა საუკუნეებსა და რენესანსის ხანაში ლაზურიტს ფქვავდნენ და ამზადებდნენ მსოფლიოში ყველაზე ძვირადღირებულ პიგმენტს — ბუნებრივ ულტრამარინს. ლეონარდო და ვინჩი, მიქელანჯელო და იან ვერმეერი ("გოგონა მარგალიტის საყურით") ამ პიგმენტს იყენებდნენ ღვთისმშობლის სამოსისა და ცის დასახატად. ის ოქროზე ძვირად ფასობდა!

2. შემადგენლობა, ფერი და დამუშავება

ტექნიკური თვალსაზრისით, ლაზურიტი შედგება:

1. ლაზურიტისგან (Lazulite): იძლევა ინტენსიურ ლურჯ ფერს.

2. პირიტისგან (Pyrite): ქმნის ოქროსფერ, მეტალურ ჩანართებს (ვარსკვლავების ეფექტს).

3. კალციტისგან (Calcite): იძლევა თეთრ ზოლებსა და ლაქებს (რაც ნაკლებია თეთრი კალციტი, მით უფრო ძვირფასია ქვა).

• დამუშავება: ლაზურიტი შედარებით რბილი ქვაა (მოოსის შკალით 5–5.5). მას არ უკეთდება ბრილიანტური ჭრა. იუველირები მას ამუშავებენ კაბოშონის (გლუვი, ამოზნექილი ფორმა) სახით, თლიან ფირფიტებად, ან იყენებენ მოზაიკასა და ინკრუსტაციაში.

3. ლაზურიტის დადებითი და უარყოფითი მხარეები

დადებითი მხარეები:

• უნიკალური ვიზუალი: ღრმა ლურჯისა და ოქროსფერის კონტრასტი შეუდარებელ ესთეტიკას ქმნის როგორც ვერცხლში, ისე ყვითელ ოქროში.

• მდიდარი ისტორიული ღირებულება: ატარებთ ქვას, რომელსაც 6 000-წლიანი სამეფო ისტორია აქვს.

• ხელმისაწვდომი ფასი: მიუხედავად ისტორიული დიდებისა, საშუალო ხარისხის ლაზურიტი საკმაოდ ხელმისაწვდომია.

უარყოფითი მხარეები:

• სირბილე: იოლად იკაწრება უფრო მკვრივი საგნებით (ბრილიანტი, საფირონი, მინა და ფოლადიც კი).

• მგრძნობელობა ქიმიაზე: მჟავები, სუნამოები, საპონი და ცხელი წყალი ქვას უბუნდოვანებს ბზინვარებას.

4. მოვლის ოქროს წესები

• მოარიდეთ ქიმიას: არასოდეს დაისხათ სუნამო ან ლაქი ლაზურიტიან სამკაულზე.

• არ გამოიყენოთ ულტრაბგერითი წმენდა: ვიბრაციამ და ქიმიურმა ხსნარებმა შეიძლება ქვა დააზიანოს ან დაშალოს.

• წმენდა: გაწმინდეთ მხოლოდ ოდნავ ნესტიანი, რბილი ტილოთი და დაუყოვნებლივ გააშრეთ.

• შენახვა: შეინახეთ ცალკე ნაჭრის ჩანთაში, რომ სხვა უფრო მკვრივმა ქვებმა არ გაკაწრონ.

ოსტატის რჩევა

ლაზურიტის შეფასებისას დაივიწყეთ წესი "რაც მეტი ბზინვარებაა, მით უკეთესია". ყველაზე ძვირფასი ავღანური ლაზურიტი არის მუქი, ინტენსიური ინდიგო-ლურჯი, მცირე, თანაბრად გაბნეული ოქროსფერი პირიტის წერტილებით და სრულიად თეთრი კალციტის ზოლების გარეშე. თუ ქვაზე ბევრი თეთრი ლაქაა, მისი ფასი მკვეთრად ეცემა. ასევე ფრთხილად იყავით: ბაზარზე ხშირად გვხვდება შეღებილი იაფი იასპი ან დაპრესილი ლაზურიტის ფხვნილი — ნამდვილი ლაზურიტი შეხებისას გრილია და პირიტის ოქროსფერი მარცვლები ქვის შიგნითაა ჩაჯდენილი და არ ჩამოიფხიკება!